W dniach 14 września 2009 do 28 lutego 2010 roku Krajowe Centrum Edukacji Rolniczej zrealizowało projekt finansowany ze środków Unii Europejskiej we współpracy z partnerami niemieckimi: ILLUT Berlin – Brandenburg, DEULA Nienburg i DEULA Hildesheim.
Beneficjentem projektu pt.: „Prowadzenie usług dla gospodarstw rolniczych szansą na podjęcie działalności gospodarczej”, było Krajowe Centrum Edukacji Rolniczej w Brwinowie. Partnerami zagranicznymi były trzy niemieckie ośrodki kształcenia i doskonalenia zawodowego. Wymiany doświadczeń zrealizowano zgodnie z założeniami projektu w następujących ośrodkach:
1 grupa - ILLUT Berlin-Brandenburg,
2 grupa - DEULA Nienburg,
3 grupa - DEULA Hildesheim.
W projekcie dofinansowanym ze środków Wspólnot Europejskich w ramach Programu Leonardo da Vinci uczestniczyło 3 grupy po dwudziestu nauczycieli przedmiotów zawodowych (łącznie 60 uczestników). Była to grupa osób o różnorodnych doświadczeniach zawodowych w różnych branżach sektora rolniczego, co powodowało wysoki poziom zainteresowania zagadnieniami z zakresu świadczenia usług dla gospodarstw rolniczych, prowadzenia produkcji ekologicznej i gospodarstw ekologicznych, prezentowanymi przez specjalistów z branży. Osoby będące po raz pierwszy w niemieckich zakładach pracy, świadczących różnorodne usługi dla gospodarstw rolnych, szczególnie interesowały się ich funkcjonowaniem, organizacją pracy. Szczególne duże zainteresowanie uczestników dotyczyło gospodarstw rolnych, warunków ich funkcjonowania, współpracy z instytucjami zewnętrznymi.
Nauczyciele uczestniczący w wymianie poznane zagadnienia będą wdrażać do własnej praktyki edukacyjnej. Udział nauczycieli umożliwi już na etapie nauki zawodu eksponowanie istotnych aspektów dotyczących świadczenia usług dla gospodarstw rolniczych, zagadnień produkcji ekologicznej i prowadzenia gospodarstw ekologicznych. Stanowić to będzie inspirację do przekazywania nowych treści kształcenia podczas realizowanych szkoleń i zajęć dydaktycznych. Jest to również impuls do podjęcia działań w gospodarstwach rolnych, zakładach pracy (miejscach zatrudnienia uczniów) zmierzających do poprawy/modernizacji stanowisk pracy.
Wysoki poziom bezrobocia w Polsce, a także zwiększający się na terenie Niemiec i innych krajów europejskich, wymusza częstą zmianę miejsc pracy nie tylko w wymiarze lokalnym, ale i europejskim. Obywatele Europy przemieszczają się w poszukiwaniu miejsc zatrudnienia w różnych krajach. Istnieją pewne możliwości zmniejszenia bezrobocia poprzez wygenerowanie miejsc pracy podczas świadczenia usług dla gospodarstw rolniczych, w zakresie ich obsługi, usług serwisowych i zaopatrzenia w środki produkcji. Powinno to również zmniejszyć powierzchnię nieużytków rolnych, poprzez wprowadzenie np. upraw roślin energetycznych na terenach zdegradowanych przemysłowo, co też jest generatorem miejsc pracy (uprawa, zbiór, przetwarzanie, produkcja biogazu). Problem ten ma charakter europejski. Wymiana poglądów, doświadczeń, dyskusje dotyczące ujawnionych różnic i zbieżności potwierdziły obszary, które wymagają szczególnej uwagi.
Założone cele projektu - w ocenie Partnera i Beneficjenta - zostały osiągnięte. Oznacza to, że dokonała się wymiana doświadczeń pomiędzy nauczycielami polskich szkół oraz pracownikami niemieckich ośrodka szkolenia i doskonalenia zawodowego. Wymiana doświadczeń obejmowała zagadnienia dotyczące:
  • funkcjonowania rolnictwa i systemu kształcenia i doskonalenia zawodowego w Niemczech, z uwzględnieniem kształcenia rolników i pracowników sektora rolniczego,
  • aeroenergetyki – jej form, stanu i możliwości rozwoju zatrudnienia pracowników,
  • handlu i dystrybucji produktów rolnych z uwzględnieniem produktów ekologicznych - jako możliwości podjęcia działalności gospodarczej,
  • prowadzenia warsztatów naprawczych, serwisowych sprzętu technicznego na potrzeby gospodarstw rolnych- jako możliwość podjęcia działalności gospodarczej,
  • świadczenia usług dla gospodarstw rolnych jako dodatkowe miejsca pracy,
  • funkcjonowania związków branżowych producentów rolnych jako szansy dla funkcjonowania małych gospodarstw i dodatkowe miejsca pracy (handel, dystrybucja, usługi),
  • przetwórstwa płodów rolnych jako szansy na dodatkowe miejsca pracy w prowadzonej działalności gospodarczej,
  • produkcji biopaliw jako możliwości podjęcia działalności gospodarczej,
  • kształtowania postaw przedsiębiorczych w niemieckich programach kształcenia ogólnego i zawodowego.
Pracownicy niemieckich zakładów pracy, a także rolnicy - zweryfikowali swoje dotychczasowe wyobrażenia o polskim pracowniku, jego umiejętnościach, rynku pracy, edukacji. Nauczyciele podczas wizyt studyjnych w niemieckich gospodarstwach rolnych, zakładach pracy, poznali rzeczywiste warunki prowadzenia procesów pracy, wymagania stanowisk pracy i występujące na nich zagrożenia. Ponadto poznali systemy prowadzenia szkoleń doskonalących oraz uwarunkowania organizacyjne wynikające z rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej poszczególnych zakładów (gospodarstw rolnych) o różnych kierunkach działalności. W trakcie seminariów z przedstawicielami różnych instytucji funkcjonujących na niemieckim rynku pracy, a także rynku edukacyjnym, uczestnicy wymiany bezpośrednio wymieniali poglądy i wypracowywali wnioski z uwzględnieniem własnych obserwacji i doświadczeń zawodowych dotyczących możliwości wdrożenia zagadnień produkcji ekologicznej i ich wykorzystania w warunkach polskich. Podczas realizacji programu wymiany był on elastycznie dostosowywany i uzupełniany o elementy merytoryczne wynikające z indywidualnych potrzeb uczestników wymiany doświadczeń w poszczególnych grupach.
Partnerzy niemieccy chętnie współpracował w realizacji takich przedsięwzięć, ponieważ spełniały oczekiwania i życzenia uczestników wymiany doświadczeń. Oprócz różnych gospodarstw rolnych, zakładów produkcyjnych i usługowych, uczestnicy poznali również inne placówki kształcenia zawodowego i ustawicznego (szkołę rolniczą, centrum kształcenia zawodowego), z którymi współpracują partnerzy niemieccy. Pozwoliło to ukształtować obiektywny obraz stanowisk pracy, a także stanowisk dydaktycznych, na których szkoleni są przyszli pracownicy oraz osoby odbywające dalsze kształcenie ustawiczne z różnych branż.
Partnerzy niemieccy wykazali bardzo duże zaangażowanie w wypracowywany efekt materialny, udostępniając uczestnikom wymiany wszystkie potrzebne materiały, a także pozyskiwali je z innych instytucji, które odwiedzali uczestnicy wymiany i od osób prowadzących seminaria. Podczas seminariów omówiono różnice w wyposażeniu baz dydaktycznych w Niemczech i Polsce, z uwzględnieniem pomocy dydaktycznych, jakimi dysponują szkoły. Przedstawiono możliwości dalszej współpracy w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz organizacji praktyk uczniowskich i staży, finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Partnerzy niemieccy umożliwili uczestnikom wymiany doświadczeń zapoznanie się z kulturą oraz obiektami historycznymi w okolicach Brandenburgii, Havellandu, Hanoweru i innych okolic.
Wypracowany efekt materialny w postaci opracowania, stanowi dla uczestników istotną pomoc dydaktyczną i egzemplifikującą nabyte doświadczenia podczas pobytu w niemieckich ośrodkach kształcenia i doskonalenia zawodowego. Opracowanie to jest udostępniane również wszystkim zainteresowanym uczestnikom organizowanych i prowadzonych przez uczestników projektu szkoleń i zajęć dydaktycznych. Elektroniczna forma opracowania efektu materialnego umożliwia łatwą adaptację jego potrzebnych fragmentów do różnych form prezentacji, w zależności od potrzeb prowadzącego zajęcia dydaktyczne lub szkolenie.
Opracowane (materiały dydaktyczne) obejmują zagadnienia dotyczące:
  • funkcjonowania rolnictwa i systemu kształcenia i doskonalenia zawodowego w Niemczech, z uwzględnieniem kształcenia rolników i pracowników sektora rolniczego,
  • aeroenergetyki – jej form, aktualnego stanu i możliwości rozwoju zatrudnienia pracowników,
  • handlu i dystrybucji produktów rolnych z uwzględnieniem produktów ekologicznych - jako możliwość podjęcia działalności gospodarczej,
  • prowadzenia warsztatów naprawczych, serwisowych sprzętu technicznego na potrzeby gospodarstw rolnych- jako możliwość podjęcia działalności gospodarczej,
  • świadczenia usług dla gospodarstw rolnych jako dodatkowe miejsca pracy,
  • związków branżowych producentów rolnych jako szansy dla funkcjonowania małych gospodarstw i dodatkowe miejsca pracy (handel, dystrybucja, usługi),
  • przetwórstwa płodów rolnych szansą na dodatkowe miejsca pracy w prowadzonej działalności gospodarczej,
  • produkcji biopaliw jako możliwość podjęcia działalności gospodarczej,
  • kształtowania postaw przedsiębiorczych w niemieckich programach kształcenia ogólnego i zawodowego.
Opracowanie to jest ilustrowane dokumentacją fotograficzną obrazującą istotne elementy opisywanych treści. Jest to istotnym walorem, szczególnie przydatnym podczas prowadzonych zajęć dydaktycznych, umożliwiającym upoglądowienie prezentowanych treści. Integralną częścią opracowania jest przygotowana prezentacja dotycząca projektu.
Podpisanie umowy z NA zostało dokonane jeszcze we wrześniu 2009r., co pozwoliło przygotować realizację projektu u partnerów zagranicznych. Załączniki do umowy wielostronne podpisano w dwóch językach: polskim i niemieckim, w czterech egzemplarzach: trzy dla stron umowy (beneficjent, instytucja przyjmująca i uczestnik) i czwarty dla NA (Narodowej Agencji) Programu Leonardo da Vinci.
Uczestnicy po powrocie z wymiany doświadczeń potwierdzili całkowite wykorzystanie czasu przeznaczonego na realizację programu. Każdy dzień pobytu był szczegółowo zaplanowany i zgodnie z planem realizowany. Każdy uczestnik projektu otrzymał certyfikat od partnera zagranicznego potwierdzający udział w wymianie doświadczeń z zakresu tematu projektu w określonym terminie w każdym z ośrodków, wystawiony w języku niemieckim. Uczestnicy spotkania wysoko ocenili prezentowany program szkolenia oraz profesjonalizm pracowników w omawianiu poszczególnych zagadnień.
Ponadto, Beneficjent projektu wystawił zaświadczenia uczestnikom projektu potwierdzające udział w całym projekcie w terminie od 14.09.2009r. – 28.02.2010r. Zaświadczenia te – oprócz wymaganych umową zapisów (w tym logo FRSE, Programu Leonardo da Vinci) – zawierają program merytoryczny wymiany, nazwy instytucji współpracujących w realizacji projektu w Polsce i w Niemczech.
Wszyscy uczestnicy otrzymali przygotowywany już dokument Europass Mobility, potwierdzony przez Krajowe Centrum Europass, Biura Koordynacji Kształcenia Kadr.

Materiały szkoleniowo – dydaktyczne dla organizatorów i realizatorów szkoleń


Prezentacja


Program przedmiotu specjalizacyjnego dla szkół i pozaszkolnych form kształcenia kursowego osób dorosłych

Die Einfuhrung
Emilia Zamkowska
Der Begünstigte des Projektes „Dienstleistungen für die landwirtschaftlichen Betriebe als eine Chance für die Aufnahme der wirtschaftlichen Tätigkeit” war Nationales Zentrum der Landwirtschaftlichen Bildung in Brwinow. Die ausländischen Partner waren deutsche Zentren  für Berufsausbildung und Weiterbildung. Der Erfahrungsaustausch wurde den Projektvoraussetzungen entsprechend in den folgenden Zentren realisiert:
  1. Gruppe - JLLUT Berlin – Brandenburg
2. Gruppe – DEULA Nienburg
3. Gruppe – DEULA Hildesheim.
Im Projekt, das im Rahmen des „Leonardo da Vinci“ Programms aus EU-Mitteln finanziell gefördert wurde, nahmen drei Gruppen mit jeweils 20 Berufsschullehrern teil. Die Gruppen bestanden aus hoch motivierten Teilnehmern die aus den unterschiedlichsten Fachgebieten der Landwirtschaft stammen.
Problemstellungen aus den Bereichen Ökologische Tierhaltung bzw. Pflanzenproduktion, landwirtschaftliche Dienstleistungsverfahren, Ökonomie sowie Arbeitswirtschaft der differenzierten landwirtschaftlichen verfahren wurden von Praktikern an unterschiedlichen Standorten eindrucksvoll verdeutlicht. Besonderes Interesse zeigten die Partizipanten, an der Arbeitsorganisation sowie der Tätigkeitsfelder, der zuvor noch nicht bekannten Dienstleistungsunternehmen der deutschen Landwirtschaft.
Die Nähe der Vor- und Nachgelagerten Institutionen zu den Landwirtschaftlichen Betrieben war für die Lehrkräfte ebenfalls sehr beeindruckend.
Der Entwicklungsgrad der landwirtschaftlichen Betriebe sowie der hohe Bedarf an besonders ausgebildeten Arbeitskräften in den stark spezialisierten Betrieben faszinierten die Teilnehmer.  
Die am Austauschprojekt beteiligten Lehrer können die neuen Erkenntnisse über diese differenzierten Thematiken in die eigene Lehrpraxis umsetzen.
Die neu gewonnenen Kenntnisse der Teilnehmer des Austauschprojektes, können schon jetzt in der Ausbildung der Schüler, Impulse geben. Beteiligte Lehrer fungieren bereits in der Phase der Ausbildung als Multiplikatoren nicht nur für die jungen Auszubildenden sondern auch für die landwirtschaftlichen Betriebe. Aspekte zur Erweiterung der der Tätigkeitsfelder der einzelnen Betriebe, Problemstellungen zu Betriebsmanagement sowie zu Besonderheiten der ökologischen und ökonomischen Erzeugung von Lebensmitteln können jetzt weit transportiert werden.
Landwirtschaftliche Betriebe in Polen erlangen über diese Wege das Wissen um ihre Betriebe weiter zu entwickeln.
Modernisierung und Neustrukturierung der Betriebe generiert so Arbeitsplätze im landwirtschaftlichen Sektor.
Auszubildende beziehungsweise Schüler des Sektors werden durch die neuen Bildungsinhalte besser auf die neu entstehenden Arbeitsplätze vorbereitet.
Hohe Arbeitslosigkeit in Polen sowie die wachsende Arbeitslosenzahl in Deutschland und in den anderen europäischen Ländern erfordern, dass Arbeitsstellen häufiger nicht nur im lokalen sondern auch im europäischen Rahmen gewechselt werden. Die Bürger Europas verlagern sich auf der Suche nach den neuen Arbeitsstellen in den verschiedenen Ländern.
Durch Generierung neuer Arbeitsplatze sowie durch eine Modernisierung der vorhandenen Arbeitsplätze im Bereich des ländlichen Raumes, kann der Prozess, der Verlagerung der Bürger Europas, gemindert werden.
Die Förderung der Biogasproduktion in benachteiligten Gebieten kann durch die Entstehung von Arbeitsplätzen im Anbau, der Ernte und der Verarbeitung von Energetischen Pflanzen dieses Phänomen besonders in diesen stark betroffenen Gebieten mindern.
Der Meinungs- und Erfahrungsaustausch in den Diskussionen über Unterschiede und Gemeinsamkeiten in den differenzierten Bereichen verdeutlichte unter anderem diese Problematik besonders.
Angesetzte Ziele des Projektes wurden nach Beurteilung der Partner und des Begünstigten – erreicht. Das bedeutet, dass zwischen den Lehrern der polnischen Schulen und den Mitarbeitern der deutschen Zentren für Berufsausbildung und Weiterbildung ein reger Erfahrungsaustausch erfolgte. Der Erfahrungsaustausch erfasste folgende Problemstellungen:
  • Tätigkeit der Landwirtschaft und des Ausbildungssystems und Berufsweiterbildung in Deutschland, unter Berücksichtigung der Bildung für Arbeitgeber und Arbeiter des landwirtschaftlichen Sektors,
  • Aeroenergetik – deren Formen, Standards sowie Entwicklungsmöglichkeiten für die Beschäftigung von Mitarbeitern.
  • Handel und Verteilung der landwirtschaftlichen Produkte unter der Berücksichtigung der ökologischen Produktion als eine Möglichkeit der Aufnahme einer wirtschaftlichen Tätigkeit.
  • Führung der Reparatur- und Wartungswerkstätten der technischen Geräte für den Bedarf der landwirtschaftlichen Betriebe - als eine Möglichkeit der Aufnahme einer wirtschaftlichen Tätigkeit.
  • Dienstleistungen für die landwirtschaftlichen Betriebe als entwicklungspotential zusätzlicher Arbeitsplätze.
  • Tätigkeit der Branchenverbände der Landwirtschaft als eine Chance für die Förderung der kleinen Betriebe und als Motor für die Entstehung zusätzliche Arbeitsplätze im Handel, der Verteilung und des Dienstleitungssektors.
  • Verarbeitung der landwirtschaftlichen Produkte als eine Chance für zusätzlichen Arbeitsplätze in der ausgeübten wirtschaftlichen Tätigkeiten.
  • Herstellung von Biokraftstoffen und Nutzung Regenerativer Energien als die Möglichkeit der Aufnahme der wirtschaftlichen Tätigkeit,
  • Förderungen des Unternehmungsgeists in den Programmen der Allgemein- und Berufsbildung.
Die Mitarbeiter der deutschen Betriebe verifizierten ihre bisherigen Vorstellungen über den polnischen Arbeitnehmer, dessen Fähigkeiten, und auch über den Arbeitsmarkt und die Ausbildung. Die Lehrer lernten bei den Studienbesuchen  in deutschen landwirtschaftlichen Betrieben (Arbeitgebern) reale Bedingungen bei Führung von Arbeitsprozessen, die Anforderungen für die Arbeitsstellen und dort auftretende Gefahren kennen. Die Teilnehmer lernten Besonderheiten über Seminare und Weiterbildungsmöglichkeiten der deutschen Zentren für die Betriebsleiter sowie deren Angestellten kennen.
Bei Seminaren mit Vertretern verschiedener Institutionen aus dem deutschen Arbeitsmarkt sowie dem Ausbildungsmarkt, tauschten die Projektteilnehmer ihre Meinungen direkt aus und arbeiteten anhand der Beobachtungen und der eigenen Berufserfahrungen Möglichkeiten der Produktion unter Berücksichtigung polnischen Bedingungen Schlussfolgerungen aus. Bei der Realisierung wurde das Austauschprogramm flexibel angepasst und mit sachlichen Elementen, die sich nach individuellen Bedürfnissen der Projektteilnehmer richteten, vervollständigt.
Die deutschen Partner arbeiteten bei der Durchführung von Vorhaben besonders motiviert, damit das Weiterbildungsprogramm den Erwartungen und Wünschen der einzelnen Teilnehmer des Austauschprojektes gerecht wurde. Neben den landwirtschaftlichen Betrieben sowie Produktions- und Dienstleistungsbetrieben lernten die Teilnehmer auch andere Berufsausbildungs- und Weiterbildungsstellen (Landwirtschaftsschulen, Zentrum für Berufsbildung), mit denen die deutschen Partner zusammenarbeiten kennen. Das ermöglichte ein objektives Bild über Arbeitstellen, sowie über Ausbildungsmöglichkeiten zu schaffen, an denen die potenziellen Mitarbeiter sowie Personen, die eine Weiterbildung aus verschiedenen landwirtschaftlichen Branchen absolvieren, geschult werden.
Die deutschen Partner stellten eine große und qualitativ hochwertige Materialsammlung zusammen, die den Projektteilnehmern bei der Umsetzung in Polen behilflich seien wird. Die Unterlagen stehen den Schulen in Polen direkt zur Verfügung. Es wurden ebenfalls weitere Möglichkeiten der Zusammenarbeit im Bereich der beruflichen Weiterbildung für Lehrer, sowie der Berufspraktika für Lehrkräfte und der Praktika für Schüler, präsentiert. Die deutschen Partner ermöglichten den Austauschteilnehmern, die Kultur und historische Objekte in Umgebung von Brandenburg, Havelland, Hannover und anderen Gegenden kennen zu lernen.
Die Materialsammlung stellt für die Teilnehmer eine wesentliche didaktische Hilfe dar und exemplifiziert die Erfahrung, die beim Besuch im deutschen Zentrum für Berufsausbildung  und Weiterbildung erworbenen wurde. Dieses Schulungsmaterial wird auch allen interessierten Teilnehmern von Schulungen und didaktischen Lehrgängen, die von Projektteilnehmern veranstaltet und geführt werden, zur Verfugung gestellt. Die elektronische Form des zur Verfügung gestellten Schulungsmaterials ermöglicht eine leichte Adaptation von benötigten Abschnitten, für verschiedene Präsentationsformen, je nach Bedarf des Lehrenden, der die Schulung oder  den Schulunterricht führt.
Die bearbeiteten Lehrmaterialien umfassten Problemstellungen betreffend:
  • Tätigkeit der Landwirtschaft und des Ausbildungssystems und Berufsweiterbildung in Deutschland, unter Berücksichtigung der Bildung für Landwirte und Arbeiter des landwirtschaftlichen Sektors,
  • Aeroenergetik – deren Formen,  aktuelle Techniken und Entwicklungsmöglichkeiten für die Beschäftigung der Mitarbeiter,
  • Handel und Verteilung der landwirtschaftlichen Produkte unter der Berücksichtigung der ökologischen Produkte- als eine Möglichkeit der Aufnahme der wirtschaftlichen Tätigkeit
  • Führung der Reparatur- und Wartungswerkstätten der technischen Geräten für den Bedarf der landwirtschaftlichen Betriebe - als eine Möglichkeit der Aufnahme der wirtschaftlichen Tätigkeit
  • Dienstleistungen für die landwirtschaftlichen Betriebe als zusätzliche Arbeitsplätze
  • Branchenverbände der landwirtschaftlichen Produzenten als eine Chance für das Funktionieren der kleinen Betriebe und zusätzliche Arbeitsplätze (Handel, Verteilung, Dienstleitung),
  • Verarbeitung der landwirtschaftlichen Produkte als eine Chance für die zusätzlichen Arbeitsplätze in der ausgeübten wirtschaftlichen Tätigkeiten,
  • Herstellung von Biokraftstoffen als die Möglichkeit der Aufnahme der wirtschaftlichen Tätigkeit,
  • Förderung des Unternehmungsgeists in den deutschen Programmen der Allgemein- und Berufsbildung.
Diese Ausarbeitung wird mit Fotodokumentation illustriert, die wesentliche Elemente der beschriebenen Inhalte abbildet. Das ist ein Vorzug, der besonders beim Unterricht vorteilig ist, welcher die Veranschaulichung präsentierter Inhalte ermöglicht. Der integrale Bestandteil der Ausarbeitung ist  eine vorbereitete Projektpräsentation.
Die Unterzeichnung des Vertrages mit NA (Nationale Agentur) erfolgte bereits im September 2009, was eine Vorbereitung auf die  Realisierung des Projektes bei den ausländischen Partnern ermöglichte. Die Anlagen zum mehrseitigen Vertrag wurden in zwei Sprachen: in Polnisch und Deutsch, in vier Ausfertigungen, unterzeichnet: drei für die Vertragsparteien (Begünstigter, eine aufnehmende Institution und Teilnehmer) und vierte Ausfertigung für NA des Leonardo da Vinci Programms.
Die Teilnehmer bestätigten nach der Rückkehr vom Austauschaufenthalt, dass die Zeit für Realisierung des Programms vollständig ausgenutzt wurde. Jeder Aufenthaltstag wurde detailliert geplant und planmäßig realisiert.
Jeder Projektteilnehmer bekam ein in Deutsch ausgestelltes Zertifikat vom ausländischen Partner, das die Teilnahme am Erfahrungsaustausch im Bereich der Projektthematik in dem festgesetzten Termin in jedem der Zentren bescheinigt. Die Teilnehmer des Treffens bewerteten äußerst positiv das präsentierte Schulungsprogramm, sowie die Fachlichkeit der Mitarbeiter bei Besprechung der einzelnen Problemstellungen.
Zusätzlich stellte der Begünstigte des Projektes den Teilnehmern eine Bescheinigung aus, welche die Teilnehme am gesamten Projekt im Termin vom 14.09.2009 bis zum 28.02.2010 bestätigt. Diese Bescheinigungen enthalten - neben Eintragungen, die aus dem Vertrag folgen (darin des Unternehmenslogos FRSE, des Programms Leonardo da Vinci) – das sachbezogene Programm des Erfahrungsaustausches, Namen von Institutionen, die bei Realisierung des Projekts in Polen und in Deutschland mitarbeiten.
Alle Teilnehmer erhalten ein ausgestelltes Dokument „Europass Mobility”, das durch (Landes Zentrum Europass, Koordinationsbüro für Weiterbildung) anerkannt wurde.